donderdag 18 oktober 2018
Snel naar rubriek:
Inloggen      Registreren
Manon - Amis, Martin - De zwangere weduwe
Gepubliceerd op: 27-07-2011 Aantal woorden: 1193
Laatste wijziging: 27-07-2011 Aantal views: 1737
Easy-print versie Aantal reacties: 1 reacties

Amis, Martin - De zwangere weduwe

Manon



‘De seksuele revolutie van de jaren ’70’ ‘een zedenschets’ ‘seks met iedereen’ ‘een sekskomedie, heet aanbevolen’. Dat is een greep uit de woorden waarmee de lezer wordt overstelpt als hij besprekingen leest van 'De zwangere weduwe', het nieuwe boek van Martin Amis (1949, Engelse schrijver en essayist).


Tijdschriften weten dat het woord seks de kassa doet rinkelen. In sommige besprekingen gaat het dan ook vooral om de seks. De andere aspecten van het boek blijven niet helemaal onbesproken maar wel onderbelicht. In interviews doet Amis evenmin veel moeite om zijn laatste roman in een juister perspectief te plaatsen. Waarschijnlijk beseft ook hij dat het woord seks goed is voor de verkoopcijfers.
En dat terwijl Martin Amis geen seksboekje heeft geschreven, wel een zedenschets over de jaren '70. Dan heeft er inderdaad seksuele ontplooiing plaatsgevonden.


De setting

Tijdens het einde van de jaren '70 brengt een zestal jongeren samen de vakantie door in een kasteel in Italië. De hoofdpersoon, Keith Nearing, vertelt het verhaal van die periode wanneer hij al zestig is. Af en toe heeft hij het ook over hoe hij zich voelt nu hij ouder is.
De jongeren in het kasteel zijn representatief voor de verschillende soorten psychologische karakters bij de meerderheid van de bevolking. Ze lezen glossy magazines of Engelse literatuur, maar zijn oppervlakkig van aard, niet bepaald filosofisch, psychologisch of sociologisch onderlegd. Verlegen en weifelend zoeken ze zich een weg in de vernieuwde wereld van vriendschap, liefde en seks van die tijd.


Seks, eindelijk!

In de eerste helft van het boek ligt de nadruk op de beschrijving van de personages en het tijdskader. Wie leest voor de seks moet geduld hebben tot pagina driehonderd. Maar dan komen de personages wel goed los.
Net zoals de jongeren de verschillende soorten psychologische portretten van een samenleving belichamen, zo worden ook alle seksuele voorkeuren beschreven, van de uiterst trouwe meid tot diegene die het met iedereen doet. Homo’s blijven iets terzijde maar worden niet vergeten. En er is een vrouw die steeds weer verkondigt: ‘Ik heb geen pik, ik bén een pik!’ In die tijd mochten meisjes zich eindelijk als mannen gedragen. Is de vrouw in het boek daar alleen maar blij mee, of is ze meer transgender dan ze beseft? Dat komen we niet te weten. Het woord transgender wordt niet vermeld, maar ook dat is typisch voor de jaren ’70. Mensen kenden het woord toen nog niet of nauwelijks.
Het personage Violet kan gebaseerd zijn op de ervaringen die Amis heeft met zijn zus Sally die zelfmoord gepleegd heeft. Violet doet het met iedereen, zonder enige structuur, als een kind, hopeloos op zoek naar de liefde die ze nooit gehad heeft. Zijn zus noemde Amis dan weer het slachtoffer van haar vaders macht en aanwezigheid, alsook van de promiscue seksuele revolutie, twee factoren die voor een probleem kunnen zorgen bij een autodestructief iemand.


Religie

Naast liefde en seks komt ook religie uitgebreid aan bod in ‘De zwangere weduwe’. Elk personage heeft een andere religieuze mening. We lezen over christenen, atheïsten, islamieten, een agnost, en hoe ze omgaan met hun ideeën. De jongeren worden in verlegenheid gebracht als ze met elkaars religieuze verschillen geconfronteerd worden. In de mix van die religieuze denkpatronen ontstaan knotsgekke toestanden – ze zijn hilarisch en het beschrijft perfect de absurde menselijke existentiële verwarring.
Ook hier schetst Martin Amis uitsluitend een tijdsbeeld, geen persoonlijke mening. Geen van de personages heeft de ultieme waarheid in pacht. Zelfs de hoofdpersoon, de agnost, blijft in zijn 'ik weet het niet' uitgaan van ‘ik’ en vermijdt zo het echte ‘niet-weten’. Daardoor blijft Keith zijn hele leven een piekeraar, een navelstaarder.


Verouderen

Tussen de verschillende scènes die zich afspelen in het kasteel, vertelt Keith soms hoe het voor hem aanvoelt om te verouderen. Hij is onthutst en gekwetst door het leven. Hij is bang voor de spiegel en bang voor de dood. Nog meer verouderen dan wat hij al doorstaan heeft, daar kan geen twijfel over bestaan: het wordt een marteling.
Het levert heerlijk komische zwarte humor, maar het is, helaas voor Amis, ook wat autobiografisch. Amis werd immers gekwetst door de dood, kort na elkaar, van zijn vader, zijn zelfdestructieve zus Sally en zijn nicht die door een seriemoordenaar aan haar einde kwam. Daarna had hij ineens totaal geen energie meer. In het Humo-interview geeft Amis toe dat de teruggetrokken houding van de hoofdpersoon misschien in verband kan gebracht worden met die periode uit Amis' leven.
In ieder geval vormen de ideeën over verouderen geen tijdsbeeld van hoe de zestigers in deze tijd met hun leeftijd en toekomst omgaan, want Amis schetst slechts het standpunt van één persoon. Jammer dat de auteur niet heeft geprobeerd zich in te leven in elke figuur die hij opgevoerd heeft toen ze jong waren, en te vertellen of minstens vragen te stellen over hoe al die verschillende karakters verouderd zijn.


De stijl

Zeer levendig, een snel ritme, zwarte, droge humor, soms vermengd met bijzonder hilarische pagina’s. Jammer voor ons, het Engels dat Amis gebruikt is vaak zo subtiel dat het moeilijk te vertalen is.


Te weinig uitleg

De romans van Amis zijn altijd geschreven in ‘laagjes’. Een voorbeeld: wanneer Gloria uitlegt hoe je een kerel moet versieren, dan kan je misschien begrijpen dat Amis hier de draak steekt met NLP (neuro-linguïstisch programmeren), wat in die tijd een rage was. De afkorting NLP wordt nergens vermeld, maar wie het begrip kent, herkent het en geniet meer. Doordat je her en der dingen in de tekst herkent die niet uitgelegd worden, besef je echter dat er ook een heleboel is waar je alleen maar oppervlakkig overheen hebt gelezen. Het is goed dat Amis zijn lichte stijl niet opoffert om overal uitleggingen in te voegen, maar wat mij betreft had hij best een nawoord kunnen schrijven met uitleg over de referenties en de diepere, onzichtbare laagjes in zijn boek. Dan hadden diegenen die het wilden daar ook van kunnen proeven.


Engelse literatuur

In dit boek is er nog een bijkomend probleem omdat de hoofdpersoon Engelse literatuur studeert. Hij en enkele vriendinnen lezen de ene Engelse klassieker na de andere en maken er dan voluit grapjes over. Lezers die deze klassiekers niet onder de knie hebben krijgen soms de indruk dat ze wel naast erg veel toespelingen lezen. Soms lijkt het alsof je een moppenboek in de hand hebt dat gaat over moppen die je niet gehoord hebt. Dus leg je uiteindelijk ‘De zwangere weduwe’ terzijde met een gevoel dat je het niet helemaal hebt kunnen lezen omdat het voor een stuk in geheimtaal geschreven stond, ook al was de tekst nog zo luchtig en leuk.


Eindbeoordeling

Positief: snel ritme, luchtige stijl, droge zwarte humor, hilarische passages, de onderwerpen vriendschap, liefde, seks, religie en verouderen komen aan bod
Negatief: teveel onbegrijpelijke toespelingen, grote kennis van de Engelse literatuur nodig. De kijk op verouderen is uitsluitend uiterst negatief.
Conclusie: vier sterretjes op vijf.

@ 21-06-2015 15:35:42




Het plaatsen van reacties kan alleen als u ingelogd bent. Klik hier om naar de inlogpagina te gaan.


Copyright © 2002-2018 Geoffrey Reemer en René Claessens