zaterdag 20 januari 2018
Snel naar rubriek:
Inloggen      Registreren
Rik van Schaik - Het Spiegeltheater
Gepubliceerd op: 04-11-2003 Aantal woorden: 9812
Laatste wijziging: - Aantal views: 2009
Easy-print versie Aantal reacties: 0 reacties

Het Spiegeltheater

Rik van Schaik


H o o f d s t u k I
Berend Brandbergen

Met een tintelende opwinding aangaande de naderende aanvang van de voorstelling, maar ook met de kalme tevredenheid over het welslagen van de voorbereidingen op dit toneelweekend, stond Berend Brandbergen met over elkaar geslagen armen achterin de donkere theaterzaal. Zijn blik gleed kalm over de lege stoelen tot aan het nieuwe, rood glimmende, toneeldoek dat strak vanuit de rails in het plafond tot aan de vers gedweilde vloer voor rij één hing. Brandbergen was met zijn traditionele ´laatste ronde´ bezig. Als voorzitter maakte hij voordat het publiek tot de zaal zou worden toegelaten een tocht langs zaal, kleedkamer, garderobe en bar. Er klonk al reeds een opgewonden geroezemoes achter de gesloten panelen; daar liepen de toeschouwers druk keuvelend in hun kopjes koffie te roeren terwijl ze met groeiende belangstelling het programmaboekje voor de voorstelling alvast even inzagen. Men had er altijd de grootste schik in om een blik op de rolverdeling te werpen. Op een eiland als Vlieland kende immers iedereen elkaar en was de voorpret op de ware herkenning vanuit de zaal al een feestje dat begon in het cafégedeelte van Het Spiegeltheater. Natuurlijk zouden de bezoekers, en de donateurs in het bijzonder, ook zijn woordje als voorzitter op bladzijde 1 van het programma lezen en zijn tevredenheid aangaande het gezelschap goed begrijpen. Sinds twee jaar hadden ze immers, samen met de oranjevereniging, de plaatselijke ouderenbond en de winkeliersvereniging, het ´eigen´ Spiegeltheater in gebruik waar ze ´trots´ op waren omdat ze op deze manier in een eigen accommodatie ´hun´ publiek zo gastvrij mogelijk konden ontvangen. Ook was het een hele aanwinst omdat theatergroep De Spiegel zo een mooi onderkomen had voor het door hun georganiseerde toneelfestival. Een festival voor de amateur-gezelschappen van de verschillende Waddeneilanden met een heuse vakjury die het geboden theaterwerk van een deskundig oordeel kon voorzien. De Spiegel was echter nog nooit in de prijzen gevallen terwijl er toch een zestal in het leven waren geroepen: een eerste plaats, tweede plaats, derde plaats, beste regie, beste acteur en beste actrice. Dit feit was Berend naarmate de jaren en de edities elkaar opvolgden danig beginnen te irriteren. Hij ervoer het met lege handen staan, na zo´n mooi weekend voor de gemeenschap, als een waar onrecht. Temeer daar het voor hem en de club altijd als een prijs had gevoeld het festival te mogen organiseren. Daarom opende Brandbergen er in zijn welkoms woordje vanaf pagina 1 op een speelse en sportieve manier de aanval op: ´De kritische geluiden weerklinken vaak op het door ons gekozen genre. Een genre dat we kiezen omdat wij weten dat u, ons trouwe publiek, het liefst wil lachen, gieren en brullen bij een onvervalst kluchtenspektakel. Toch willen wij ons als toneelgezelschap gaan verbreden. Dit jaar willen wij ons theaterfestival openen met een drama, een voor ons geheel nieuw genre. Dit wil echter niet zeggen dat we de avonden van dijenkletsers definitief achter ons laten. Oh nee, zeer zeker niet! U kunt er op rekenen dat Theo Karstens zijn ervaren regie zal blijven voeren over onze najaarsproducties waarin de gulle lach centraal zal blijven staan. Derhalve zullen onze voorjaarsproducties die meestal ook op ons, inmiddels in de wijde omtrek bekend geworden, theaterfestival opgevoerd worden, een ander karakter krijgen. Dat is mede nodig omdat onze ´toneelgemeenschap´ op de Wadden groter en ruimer aan het worden is. Ik mag u alvast verklappen dat wij een aan het NCA afgestuurde toneelregisseur hebben weten te strikken voor…´ Inderdaad! Vanavond was het ook de avond van het bezoek van Peter Gruis, de nieuwe man voor de Spiegel. Het was Brandbergen gelukt om tijdens de algemene ledenvergaderingen zijn ongenoegen aangaande de trofeeloze prijzenkast als een ontsnappend gas over de leden te verspreiden. De minzame, haast neerbuigende stukken uit het jaarlijkse juryrapport hadden ook onder hen de wens voor een koerswijziging doen groeien. Berend Brandbergen had de daadkracht gehad om via een advertentie in het blad ´Tekst´ een nieuwe man in huis te halen wiens ervaring in drama en moderne theatertechnieken ongekend was. Het CV van Peter Gruis had er niet om gelogen! De afgelopen vier jaar had hij elke zomer met het lerarentheater van het Groningse Kamerlingh Onnes College een stuk van William Shakespeare in het stadspark opgevoerd. Tevens verzorgde deze ambitieuze regisseur zogenoemde ´theatervakanties´ naar Griekenland alwaar liefhebbende toneelspelers zich in de zonnige arena´s onder zijn bezielende leiding in konden leven in de verschillende karakters uit de klassieken. Gruis zijn voorkeur voor Grieks drama was duidelijk uit zijn sollicitatiebrief naar voren gekomen. Zo refereerde hij zelfverzekerd aan een aantal ´tamelijk geslaagde regies´ bij collega van Terschelling en Schiermonnikoog. Voordat Gruis zijn brief met ´creatieve theatergroeten´ afsloot had hij niet nagelaten nog even te melden dat zijn regies vaak ´gestuurd´ werden door de theorieën en acteermethodes van Konstantin Stanislavski. Brandbergen was, niet wetende wat die theorieën inhielden, op het internet op zoek gegaan en was vervolgens aangestoken door de lovende woorden uit het professionele circuit omtrent deze wereldberoemde toneeldocent. Nee, Peter Gruis was de man die zijn gezelschap naar een hoger platform zou tillen! De bezoekers, deelnemers en juryleden van ´zijn´ theaterfestival zouden nog flink op gaan kijken van het vernieuwende en diepgelaagde toneelwerk van De Spiegel! Voor het eerst deze avond mengde zich in Brandbergen zijn gemoedstoestand ook de spanning aangaande de naderende kennismaking met Gruis. Vooral de leden zouden langzaam maar zeker gecharmeerd moeten raken van deze toneelmeester en hun vooroordelen betreffende zijn wellicht soms wat verregaande artistieke uitingen moeten overwinnen. Brandbergen had begrepen dat Gruis een verhulde homoseksueel was en dat was iets dat in de gemeenschap van Vlieland iets geheel nieuws was. Sommige mensen zouden hem wel eens onfatsoenlijk ´van de klets´ kunnen gaan noemen of hem tijdens de borrel na afloop van één der repetities, grappig bedoeld, gaan imiteren. Hier moest hij voor waken, het artistieke gezag van Gruis moest binnen het Spiegeltheater kostte wat het kost zegevieren! Strijdlustig zoog Berend zijn longen vol verse zuurstof: zijn missie was begonnen, de zegetocht die uiteindelijk moest resulteren in een blinkende beker zou vanavond definitief van start gaan!
Brandbergen stak de zaal over naar het fluwelen gordijn en bekeek glunderend de nu nog lege kuipjes op de schone vloer. De toneelzaal lag er als een vers gestreken laken bij. Eerbiedig zochten zijn handen een opening in het doek, hij stapte vervolgens het lege decor in en proefde de specifieke sfeer die men alleen op de momenten vlak voor aanvang kan ervaren. Het ongerepte decor lag erbij als een nieuw pak sneeuw waar de eerste voetstappen nog in gezet moesten worden. Hij stak de huiskamer door, beklom het trappetje naar de denkbeeldige overloop en zocht achter het toneel zijn weg naar het gedempte licht uit de kleedkamer. Daar klonk het zenuwachtige geblader in tekstboekjes, het opgewonden gegiechel en de vriendelijke verzoeken tot stilte van Theo Karstens, de meest ervaren regisseur van het gezelschap die dit jaar voor de achtste maal de scepter zwaaide over hun uitvoering. Berend kuchte plechtig en genoot van de stilte die volgde. Hoofden met pruiken draaiden zich in zijn richting, de grimeur legde zijn kwast neer en Karstens maakte een breed gebaar naar zijn voorzitter. Onder het aansteken van de laatste sigaretten begon Brandbergen zijn betoog: ´Lieve mensen, over enkele minuten zal ik het woord tot een stampvolle zaal richten. Ik ben er heilig van overtuigd dat jullie met zijn allen ook van deze avond weer een onvergetelijke zullen maken! Het is tot de nok toe uitverkocht wat zeggen wil dat driehonderd man zin hebben in een ouderwets avondje lachen, gieren en brullen! Gisteren heb ik het slot van de generale mogen meemaken en, zonder Theo voor de voeten te lopen, wil ik jullie zeggen dat ik werkelijk zelden zo gelachen heb! Een hilarische slotscène waarin de ene slapstick heel getimed de andere opvolgde. Vooral de opkomst van Dien met die taart in haar gezicht was meesterlijk! Laten we er vanavond met elkaar nog een flinke schep bovenop doen en het kan niet meer stuk! Heel veel succes en vooral ook heel veel plezier. Want als jullie lol hebben dan hebben wij in de zaal dat ook! Toi, toi, toi!´
Onder een kalm maar intens applausje stapte Brandbergen tevreden knikkend tussen de walmen schminklucht naar de kleedkamerdeur. Dit was de generale repetitie van de voorzitter voor zijn optreden dadelijk, wanneer hij de donkere zaal welkom zou heten. In de hal wachtte Ron, de man van het licht en geluid en Brandbergen beantwoordde diens vragende blik met een stevige hoofdknik vol trots en vertrouwen. Dit was het moment waarop de zaaldeuren geopend zouden worden en de mensen vol blijde verwachting hun plek in de zaal op zouden zoeken!
In de hal passeerde hij een aantal leden van vereniging Spel op de Wagen van Terschelling, de vereniging die tot Brandbergens ongenoegen al reeds drie maal in de prijzen was gevallen op zijn festival. In plaats van een woord van dank of positieve geluiden aangaande zijn initiatief moest Berend diverse keren per jaar de strijd voeren met hun minzame begroetingen. Ook deze keer hield hij zich groot en maakte hij voor hen een theatrale buiging en een wijds armgebaar naar de ingang der zaal terwijl hij ze bedankte voor hun komst. De leden van Spel op de Wagen waren de laatste bezoekers die de zaal inliepen en achter hen aan zette Brandbergen zich de arena binnen. Terwijl hij zich innerlijk oppepte voor zijn toespraakje en de avond in het algemeen hoorde hij één van de leden van Terschelling iets tegen een ander uit hun gezelschap zeggen terwijl ze ongeïnteresseerd achter in de zaal plaatsnamen. Het kon dat hij zich vergiste maar hij meende een grinnik te horen gevolgd door op fluistertoon uitgesproken woorden als: ´…voelt zich heel wat met zijn eigen theatertje, maar ze acteren hier als het achtereind van hun veestapel en zijn zo statisch als de strontklompen naast de achterdeuren van hun donateurs´. Het bloed klopte hem in de keel terwijl hij het spotlicht achter de microfoon naderde en plaats nam achter het katheder, wetende dat er achterin de zaal een aantal mensen uit een omringende gemeente de spot met hem dreven. Juist op het moment dat hij als voorzitter het meest hartelijk moest zijn tegen het zo royaal toegestroomde publiek voelde hij zich onaangenaam broos in zijn eigen theater. Hij telde zich enkele seconden kalm en kuchte een opgehoopt slijmpropje uit zijn keel. Hij besloot zich over de hoge drempel heen te werpen en zijn speech niet door de kwetsende confrontatie van daarnet te laten beïnvloeden.
`Zeer geacht publiek, trouwe donateurs en vrijgevige sponsors, graag wil ik u als trotse voorzitter van De Spiegel een hartelijk welkom heten in ons eigen Spiegeltheater! Op het programma van vanavond staat ´Een schat van een buste´. Dat deze doldwaze klucht vol hilarische misverstanden en overrompelende situaties zal zitten bent u van ons gewend en ik heb er als voorzitter dan ook het volste vertrouwen in dat de spelers u vanavond niet teleur zullen stellen! Ze hebben er allemaal enorm veel zin in en staan achter ons nieuwe, door de gemeente geschonken, gordijn te trappelen van ongeduld. Toch laat ik ze nog even trappelen want voordat het doek op zal gaan wil ik nog even een aantal mensen bijzonder welkom heten en wat kleine, huishoudelijke, mededelingen met u doornemen. Allereerst wil ik wethouder Hartsman hartelijk welkom heten en hem en zijn vrouw danken voor hun aanwezigheid hedenavond. U ziet, ik had het er zonet al even over, dat ons nieuwe gordijn de zaal werkelijk goed doet. Dank u. Ook wil ik onze donateurs hartelijk welkom heten en wens ik u allen een heerlijk avondje uit vanaf uw gereserveerde plaatsen! Mocht u nog geen donateur zijn dan verwijs ik u in alle bescheidenheid op de info-stand aan het begin van onze hal waar één van onze niet spelende leden u graag alle informatie aangaande het donateurschap verstrekken zal. Wie weet zit u dan bij één van onze volgende voorstellingen ook op een gereserveerde stoel en krijgt u van ons voor aanvang een eerste, gratis, kopje koffie. Dan dank ik tot slot onze sponsors voor de door hun beschikbaar gestelde prijzen: Hotel Zeezicht, bloemisterij Sander, banketbakkerij Eerkens en kapsalon Stuive. Onze dank! Ik kan u verklappen beste mensen, ik heb al even een blik op de prijzentafel mogen werpen, dat er prachtige geschenken tussen zitten en ik wijs u er dan ook op dat u in onze pauze, die tussen het tweede en derde bedrijf zal vallen, een lot kunt kopen bij één van onze leden die langs zullen komen in de bar. Wel best publiek, voordat het moment aan zal breken om het toneel in het licht te zetten en het gordijn te openen wil ik nog even aan u vragen het serviesgoed door te schuiven naar de zijkant van de zaal zodat…´ Achterin de zaal, daar waar zojuist de leden van Spel op de Wagen lusteloos hadden plaatsgenomen, klonk het stuiteren van een koffiekopje. De zaal ontstak in een ondeugend gegrinnik. Om de aandacht niet geheel te verliezen stak Brandbergen verontschuldigend de handen in de lucht, daarmee aangevend zelf het storende element te zijn door de waarschuwing voor omvallend servies te hebben afgegeven. Zijn ogen zochten in het donker de concurrerende club om de ongetwijfeld spottende blikken te trotseren. Het geroezemoes viel weer stil en de voorzitter stuurde zijn blik naar de eerste rij. Daar trof hem opnieuw een grote verrassing: rechts vooraan zat, in een vloekend paars jasje de nieuwe regisseur van De Spiegel. Met hoog opgetrokken wenkbrauwen en de wijsvinger streng bestuderend langs de neus gehouden liet de toneeldocent zijn rechterbeen nerveus heen en weer bungelen. Alsof hij nu al op het punt stond zijn geduld met deze, in zijn ogen, holle kletspraat te verliezen haalde de man van het Griekse drama diep adem en leek hij zachtjes meewarig het hoofd te schudden. Berend Brandbergen stond oog in oog met de ambitieuze Peter Gruis! Net op het moment dat hem het zwart voor de ogen kwam en het eerste zweet zich onder zijn oksels begon te zetten bedacht Brandbergen een meesterzet. Een meesterzet? Een ultieme uitdaging, een groots gebaar van machtsvertoon tegen het hooghartige clubje achterin zijn theaterzaal! Hij, Berend Brandbergen, zou weldra met een hoogstaand improvisatiekunstje op de proppen komen die de collega´s van Terschelling in hun zak mee de Waddenzee over konden nemen: ´…wel, het serviesgoed is inmiddels veilig verschoven zie ik… Tot slot wil ik een hartelijk woord van welkom heten aan een man die zijn sporen binnen de theaterwereld op onze eilanden dik verdiend heeft. Het is de man die ons voor zal gaan in de voorbereidingen op het komende theaterfestival hier in ons Spiegeltheater… Onze nieuwe regisseur, gespecialiseerd in modern Grieks drama, Peter Gruis!´ Met een breed zwaaiend gebaar dirigeerde hij alle aandacht en, naar hij stellig hoopte, alle verwachtingen en angstige voorgevoelens van Spel op de Wagen naar de man rechts voor in de zaal. Iemand, waarschijnlijk zijn vrouw Marja, wakkerde het aanmoedigende applausje aan totdat bijkans de hele zaal de handen klapte voor de man die Brandbergen die avond voor het eerst zag. Peter Gruis ontkwam er niet aan en dus stond hij een kort moment op, draaide zich richting zaal en maakte een bescheiden buiging voor zijn toekomstige publiek.
Dik tevreden en met het bevrijdende gevoel een ferme waarschuwing te hebben uitgedeeld glimlachte Brandbergen uitdagend de zaal in. ´Wel, het festival is de toekomst, ´Een schat van een buste´ is het heden. Mag ik u allen heel veel plezier toewensen met onze voorstelling van vanavond!´
Alsof het vanavond allemaal niet op kon zwaaide de voorzitter nog één maal met zijn arm en ontving een warme bijval uit de zaal terwijl hij uit het licht stapte, op weg naar de hal. Het publiek en Peter Gruis achterlatend bij zijn spelende leden.

Het gedempte sfeerlicht in het plafond van de hal zorgde voor een warme sfeer temidden van de vele versieringen die speciaal voor dit feestelijke toneelweekend door de niet spelende leden waren opgehangen. Kleurige slingers hingen in sierlijke bogen door de gang, diverse fotocollages van vorige kluchten tooiden de wanden aan weerszijden en brachten zo de diverse kolderieke momenten uit het rijke verleden van De Spiegel terug in de herinnering van de bezoekers. De ervaring leerde dat men dadelijk, in de pauze, ruimschoots van die gelegenheid gebruik zou gaan maken terwijl men ondertussen genoot van een consumptie en een plak cake. De diverse cakes, gebakken door verschillende dames van De Spiegel, werden zojuist vanuit de keuken het bargedeelte binnengebracht terwijl Brandbergen met de voldoening van de scorende spits van een winnend team de deur van de theaterzaal achter zich sloot. Hij glimlachte hartelijk naar het barpersoneel en de diverse leden die de plakken cake op glazen schaaltjes her en der verspreid ter tafel en bar brachten. Hij liep niet, hij zweefde! Hij voelde zich als het ware gedragen door de algehele ambiance van Het Spiegeltheater waar die speciale sfeer vol opgewonden genot van een toneelweekend hing! Ook de ingeslagen weg naar een toekomst waarin de artistieke grenzen wat verlegd zouden gaan worden deed zijn zelfvertrouwen groeien. Zeker nu hij zojuist ten overstaan van de concurrentie dreigende taal had uitgeslagen voor wat betreft de verwachtingen omtrent de volgende editie van het theaterfestival.
Met open armen begroette Brandbergen de dienstbare dames met de nodige dankbaarheid. Ans en Carla zaten achter de garderobe, losgelaten door de driehonderd dames en heren die zojuist hun mantel bij hen hadden afgegeven, met een bevrijdende glimlach ontspannen een dik plak cake te verorberen. Brandbergen voegde zich bij hen achter de monitor waarop live het toneel te zien was. De eerste lachsalvo´s van het publiek klonken bulderend uit de speakertjes aan weerszijden van het toestelletje en zorgden ervoor dat Brandbergen met een gelukzalige fier zichzelf ook op een plak cake van de schaal trakteerde.
`Ze zitten er goed in zeg!´ sprak Ans.
´Nou! Vooral Jaap heeft weer eens de lachers op zijn hand hè? Geweldig, ik dacht al wel dat die rol van klusjesman hem enorm zou passen!´ vulde Carla enthousiast aan terwijl ze nog een gretige hap uit haar cake nam.
Terwijl in de zaal gegrinnik en gebulder, blijde herkenning en opwinding om het geboden spel elkaar afwisselden ontsnapte Brandbergen een zucht van verheerlijking. Hij stuurde zijn blik naar de wand boven de garderobe: daar hing de uitvergrote portrettengalerij der ereleden van De Spiegel. Eens, zo bedacht Brandbergen, zou zijn opgewekte gelaat daartussen hangen! Glunderend zou zijn blik voor eeuwig de bezoekers van Vlieland bij binnenkomst begroeten; Berend Brandbergen – Oud voorzitter en Erelid van De Spiegel. De plaatselijke slager die de toneelvereniging van en voor de gemeenschap zo had doen gloreren! Onder zijn levendige voorzitterschap, waarvan de termijn volgend jaar definitief verstreken zou zijn, had de club zijn eigen theatertje kunnen kopen van de gemeente. Het oude pakhuis van de post hadden ze voor een prikje kunnen overnemen en met vele handen verbouwd tot dit schitterende onderkomen. Het tweede wapenfeit was het opzetten van het theaterfestival in ditzelfde huis waaraan hij de naam van De Spiegel had verbonden en ook op die manier de plaatselijke bevolking met hun gemeente op de ´lokale kaart´ had gezet. Ook de kleine theaterimprovisaties tijdens de najaarsbraderie waren inmiddels uitgegroeid tot een vertrouwde traditie. In een kleine, van het bouwbedrijf van de wal in Harlingen, gehuurde tent bracht De Spiegel ieder jaar een eenakter waarbij er middels een gekoppelde loterij gratis toegangskaarten te winnen waren voor de klucht verderop in het najaar. Hoe fraai zou het zijn wanneer Berend zijn voorzitterschap af kon sluiten met het plaatsen van een gewonnen beker tijdens zijn eigen festival! Brandbergen zou dan helemaal geprezen worden om zijn ingezette koerswijziging richting de algehele vernieuwing! Hij wist al lang dat hij bij de leden, die hem uiteindelijk in een algemene jaarvergadering tot erelid moesten verkiezen, graag gezien werd en zijn charmante, behulpzame karakter zeer in de smaak viel. Ook zijn gelijkwaardige houding naar de rest van de leden toe – natuurlijk, er moesten wel eens spijkers met koppen geslagen worden en dan schroomde hij ook niet om knopen door te hakken – was iets dat enorm gewaardeerd werd. Althans, Brandbergen had daar regelmatig op de afsluitende borrelavondjes de complimenten voor mogen ontvangen die hij dan, vriendelijk en bescheiden, als een vanzelfsprekendheid in het luchtledige wegwuifde. Nee, met de club ging het goed en als het met de club goed ging dan ging het goed met Berend Brandbergen! Hij zag dat zijn hand onderweg was naar een tweede plak cake en begon met een discreet betoog de dames aan te vullen: `Heerlijk Ans! Deze cake was toch van jou? Nou hij is weer zalig hoor! Een knapperige korst en toch de juiste klefheid van binnen… Smullen… Jullie hebben het vanmiddag ook weer fraai versierd hoor. Dat is toch net even anders binnenkomen dan bij andere gezelschappen hè? Dit soort zorgvuldige uitingen van liefde voor het eigen toneelweekend tref je niet aan in de galerij van… Nou, van bijvoorbeeld Spel op de Wagen van Terschelling! Zij hebben natuurlijk geen eigen theater maar toch… Ze zouden de entree van centrum de Triangel toch best wat kleur mogen geven? Hun eigen kleur natuurlijk hè? Niet zoals je de Lantaarn van Ameland ziet doen: dat is gewoon rechtstreeks gejat van jullie fraaie creaties hier! Nee, een eigen kleur… Dat heb ik zelf ook altijd erg belangrijk gevonden voor De Spiegel en zie… Weldra gaan we van start met een nieuw genre! Jullie hebben hem toch wel gezien hè?…´ De dames hielden hun kaken even van het kouwen en bekeken hun voorzitter met een vragende blik en een open mond. Onverstoorbaar hervatte Brandbergen zijn uiteenzetting: `…Ik heb hem nog even genoemd in mijn welkomstwoord, gehoord? Ja, ik heb het altijd erg belangrijk gevonden dat nieuwe mensen zich een beetje op hun gemak zouden gaan voelen en zich, zeker in het begin, ten volste gesteund zouden voelen… Dit is dan natuurlijk ook nog eens de man die ons als groep moet gaan begeleiden bij het bewandelen van een nieuw artistiek pad… Ach, niet dat ik het daarvoor doe hoor maar, nou ja, een prijs op ons eigen festival zou toch wel verdiend zijn… Nou dames, heerlijke cake. Morgen neem ik er nog één!´ Terwijl Brandbergen de blijdschap las in de ogen van Ans zette hij zich weer aan het kleine beeld van het toneel voor hem. Met een ver horizontaal uitgestreken glimlach vergewiste hij zich van het vermaak in de zaal. Toen enige tijd later, na een lang gerekt gieren, het fonkelnieuwe toneeldoek weelderig dichtviel stond de voorzitter op van zijn kruk, gaf de dames een charmante knipoog en zette zich bij de bar om de eerste reacties van het publiek tijdens de pauze zo secuur mogelijk te kunnen peilen. Hij nam al een ontspannen houding aan om te verhullen dat zijn oren gespitst op stokjes stonden. Hij bestelde een pilsje en leunde met zijn rechter elleboog gemakkelijk op het blinkende barblad terwijl regendruppels de sfeer nog behaaglijker maakten door royaal op het loden dak boven hem te tikken.

Als eerste kwam de journalist van de lokale ´Wadloper´ vanuit de zaal het bargedeelte binnengewandeld. Ondanks het feit dat zijn gelaat tijdens dit soort gelegenheden meestal neutraal stond kon Brandbergen toch een opgewekte grimas bij hem waarnemen. Vervolgens stroomde de zaal leeg als een straal water uit een trechter, alsof het publiek zich maar moeilijk los kon maken van het vermaak binnen. Vriendelijk maakte Brandbergen een gebaar naar de barvrouw die hem verstond en op een aangenaam volume de muziekinstallatie liet aanzetten. Terwijl hij zich licht afzijdig probeerde te houden ontving hij diverse schouderklopjes en handdrukken alsmede toegeworpen complimentjes als: ´…kostelijke avond Brandbergen!´, ´…lijkt wel of het ieder jaar gekker wordt hier…´, ´…knappe debutante vanavond, ik wist niet dat dat kappersvrouwtje zo tekeer kon gaan joh…´
Terwijl Carla de kaarsen op de tafels ontstak en Ans met de lootjes rondging bestelde Berend nog een pilsje, ondertussen zijn oren goed geopend houdend voor ieder commentaar. Terwijl hij zijn bovenlip diep in de verse schuimkraag duwde en hij Giesela van bakkerij Eerkens een vrolijke imitatie van één der scènes hoorde opvoeren kwam hem een venijnig gefluister ter ore dat achter hem losgelaten werd: ´…Gruis kan hier zijn borst nat maken, tjonge wat is het weer slecht te verstaan zeg!´, ´Nou moet ik ook zeggen dat de akoestiek in dit kot wel erg te wensen overlaat hoor…´, ´Het tempo ligt zoals gewoonlijk ook weer erg laag, ben benieuwd of mijn tenen nog terugklappen vanavond… Nog even en ik moet mijn schoenen uit…´ Met de grootst mogelijke moeite kon Brandbergen een pijnlijke proest van het verslikken onderdrukken en angstig voelde hij hoe het bloed zich vastzette in zijn kloppende hals. Wat kwamen deze lieden in Hemelsnaam doen? Waarom hadden ze de avondboot genomen? Moesten ze hem zo jennen door vals achter zijn rug te smiespelen over de vermeende tekortkomingen? Een felle steek van woede schoot door Brandbergen zijn lijf en hij sloeg zijn glas in één keer achterover, trachtte zich te hervinden en bracht zijn gezicht in een aangename plooi. Uit niets mocht de delegatie van Terschelling zijn bitterheid aangaande hun woorden waarnemen. Hij bestelde een nieuw glas, nam een ferme slok en draaide zich uitdagend om met het gelaat angstvallig in een tevreden grijns getrokken. Hij keek recht in de ogen van Bertha Hamstra, de voorzitster van Spel op de Wagen van Terschelling. Zijn spieren verkrampten zich en zijn maag klapte welhaast in terwijl hij uit alle macht zuurstof binnen probeerde te krijgen en met toegeknepen ogen fijntjes een knikje schonk.
´Het is weer een prachtig decor Berend! Fijn dat de jongens van de houtzagerij jullie daar toch maar weer elke keer mee uit de brand helpen hè? Ik kijk mijn ogen uit! Waar hebben jullie trouwens die bijzettafeltjes vandaan? Enig zijn ze!`
Opnieuw telde de voorzitter zijn ergernis weg, zo overtuigend mogelijk spelend haar ontwijkende commentaar over het echte spel niet waar te nemen.
´De bijzettafeltjes komen van Carla Veenstra, wellicht kan zij je vertellen waar ze vandaan komen. Trouwens, even iets anders, wij wachten nog op jullie inschrijfformulier voor het Wadden theaterfestival. Denk er even aan die nog op te sturen voor het einde van de maand anders mogen we jullie niet meer toelaten en dat zou erg jammer zijn…´
´Oh, dat formuliertje hebben we vanmiddag aan jullie secretaris gepost. Nee, maak je maar geen zorgen hoor…´ klierend onderbrak ze haar antwoord voor haar laatste slokje sherry; ´…wij zijn van de partij. We moeten tenslotte onze beker verdedigen! Sorry Berend maar wij moeten helaas nog naar een bruiloft van een medelid van onze club, we hebben daar nog een sketch te doen… De familie verwacht dan toch wat van de toneelclub hè? Wij moeten de laatste boot nemen. Nou, we zien elkaar in ieder geval van het voorjaar… Ik ben er van overtuigd dat het toch nog best een geslaagde avond zal worden!` Inwendig kromp Brandbergen ineen terwijl hij sportief een ferme hand drukte. Zich bijna uitleverend aan haar verhulde beledigingen kon hij op de valreep toch nog iets van zijn nederlaag herstellen: `Het is al een geslaagde avond Bertha, ik ben er van overtuigd dat het weekend alleen nog maar mooier kan worden!´ Onverwacht hield Hamstra zijn hand nog even stevig vast, alsof ze dit venijnige commentaar van zijn kant niet verwacht had. Er glinsterde een vuurtje in haar ogen en toen ze het woord hervatte sprak ze met een pissige consumptie: `Oh ja, nog even een klein puntje… Opbouwend bedoeld hoor, gewoon een tipje; zeg even voor het einde van de pauze dat er iets harder gesproken moet worden. Wij konden het helaas niet verstaan. En vooral als het regenen gaat, het klinkt hier zo door hè? Nou, nog een fijne avond… Oh, we zijn niet de enige die voor het einde de zaal verlaten. Gelukkig, dan hoeven we ons niet alleen te schamen!´
Terwijl de afvaardiging van Terschelling Brandbergen schijnheilig bescheiden passeerde ontwaarde hij, over de schouder van Bertha Hamstra turend, een schrikbarend tafereel. In de gang zag Berend Peter Gruis zijn jas aan trekken! Hoe was het mogelijk dat hij die helemaal vergeten was, zich zo had laten verleiden om in gesprek te gaan met de valse club van Spel op de Wagen! Had Gruis zich beledigd gevoeld nu het leek dat Brandbergen zijn nieuwe regisseur links had laten liggen?
Soepel maar niet zonder een paniekerige haast zette Berend zijn glas terug op het blad en liep in de richting van de toekomstige regisseur. Toch moest hij zich inhouden om zijn plotselinge spoed niet kenbaar te maken aan de vertrekkende club voor hem. Hij hield zich een kort moment op in de uitspanning van de schoonmaakhoek en kwam pas weer tevoorschijn toen Bertha zich in de garderobe begaf. Kwiek als een jonge hond die eindelijk losgelaten werd sprong Brandbergen tevoorschijn en holde op een drafje door de gang naar de uitgang. Een windvlaag besproeide zijn nette pak met regendruppels. Het kon Berend niks schelen, hij moest achter Gruis aan voordat hij richting veerboot zou gaan!
Op de duistere parkeerplaats ontwaarde hij de diep voorovergebogen gestalte van Gruis. Maar deze liep in het geheel niet in de richting van de boot, hij liep in de richting van de haven! Angstig, haast bezeten nu, zette Brandbergen de achtervolging in. Wat was hier gaande? Het kon toch niet werkelijk zo zijn dat Gruis de onbeschoftheid in zich had om zomaar zonder een groet Het Spiegeltheater te verlaten? Nee, het moest een vergissing zijn… Wellicht was hij op zijn mobiele telefoon opgeroepen en moest hij er haastig vandoor… Maar wat deed hij dan hier? Waarom liep hij in een klam tempo onder de diep doorbuigende bomenrij richting haven? Terwijl Brandbergen huiverig afstand hield brak hij zijn hoofd over de vragen aangaande de donkere schim enkele meters voor hem. Terwijl zijn pak drijfnat werd van de regen en de kou hem inpakte ging de voorzitter zich steeds meer verbijten en verzetten tegen een wanhopig verdriet.
Plotseling hield Gruis stil, keek om zich heen en liep toen vlug op de deur toe van hotel Zeezicht… Hij ging naar binnen! Nu de voorstelling inmiddels hervat moest zijn en Brandbergen een snelle blik op zijn horloge wierp, besloot hij door te gaan… Hij zou heus wel op tijd terug zijn voor zijn afkondiging… Behoedzaam naderde hij het hotel en zette zich gehurkt voor het half beslagen venster. Regendruppels tikten in zijn kraag terwijl de lichtbundels van de vuurtoren over de natte straatstenen sloegen. Binnen zag hij Gruis plaatsnemen aan de bar… Hij bestelde wat! Peter Gruis had de voorstelling verlaten om hier doodgemoedereerd wat te gaan zitten consumeren! Waarom? Verwachtte hij iemand? Had hij toch een spoedafspraak moeten maken met iemand?
Langzaam viel het licht van een naderende taxi over het gelaat van de voorzitter. Het voertuig stopte en weldra kwam het antwoord op Brandbergens laatste vragen uit de taxi zetten… Bertha Hamstra stapte parmantig uit en huppelde op kittige naaldhakjes richting hotel Zeezicht. Ze had haar jas over haar hoofd geslagen tegen de regen en zo kwam het dat ze Berend niet voor het venster zag spieken.
Bij haar binnenkomst veerde Gruis op en begroette haar met een vrolijke glimlach. Hij liep naar de deur om haar jas aan te nemen. Als een ware diva keerde Hamstra zich om en liet ze zich uit haar mantel helpen. Toen opende ze haar ogen, bukte licht en keek recht in het geschrokken aangezicht van de glurende voorzitter die ze eerder die avond zo succesvol vernederd had! Brandbergens hart sloeg een slag over toen de collega voorzitster naar hem wuifde en zichtbaar in een onbedaarlijk giechelen losbarstte.
Tot op het bot gekrenkt kwam Berend overeind en onderdrukte in deze hevige eenzaamheid een snik vol zelfmedelijden. Toen begon hij te rennen terwijl de stromende regen op hem neersloeg als de gesel die hij deze avond zo wanhopig gevreesd had.

De avond was om! Hoe was het mogelijk dat er aan deze rampzalige avond toch nog een einde was gekomen. Kleddernat zat Brandbergen in de uitgestorven kleedkamer temidden van rekwisieten, bossen bloemen en slordig neergeworpen kledingstukken het drama te overdenken. Hoe had hij het voor elkaar gekregen om de afkondiging toch nog enigszins waardig te voltrekken? Met de grootste moeite had hij met gemaakte vrolijkheid aan het rad van fortuin gedraaid en vervolgens gul de taarten, kappersbonnen en bloemstukken aan de gelukkige winnaars overhandigd.
Achter hem klonk geschuifel. Langzaam draaide hij zijn hoofd naar de kleedkamerdeur, Marja… Zijn lieve, troostende Marja. Hij besloot haar nog even niks te vertellen en liet haar onwetend op hem afkomen. Ze legde haar fijne hand in zijn nek en hij greep liefdevol haar middel terwijl hij zijn gezicht boven haar heupen legde en zijn ogen sloot.
´Iedereen wacht op je… Kom je nog wat drinken? Theo Karstens begint al aardig dronken te worden en… Hoe kom je trouwens zo drijfnat?´
Hij schudde gelaten zijn hoofd en haalde opnieuw diep, heel diep, adem.
´Ik wil alleen zijn. Ik ben doodmoe… Nee, ik wil niet alleen zijn… Ik wil bij jou zijn, ga je met me mee?` Er brak een ontwapenende glimlach door in het gezicht van zijn liefde, de enige die hij echt vertrouwen kon. Ze grepen elkaars hand en liepen naar de hal. Brandbergen knipte het licht van de kleedkamer uit en bereidde zich in gedachten voor op de avond van morgen. Die avond kon beginnen nadat hij opnieuw een drukke dag beleefd zou hebben in zijn ambachtelijke slagerij, de vertrouwde werkvloer van alledag.

H o o f d s t u k I I
Onzalig ontwaken

Berend Brandbergen werd pijnlijk gewekt door de stekende zonnestralen en het geluid uit de slagerij. Alle twee deze waarnemingen deden zeer en kwamen akelig vals de woonkamer binnengeslopen waar Brandbergen zichzelf half naakt en met een flinke hoofdwond op de bank aantrof. De nacht, waar hij de vorige avond zo intens naar verlangd had, was niet gekomen. Uren had de voorzitter onder het klamme dekbed rondjes liggen draaien. Zijn onrust en zijn zweterige lijf hadden zijn lieve vrouw Marja uit haar slaap gehouden en Berend had besloten om de last van zijn zware vernedering van de vorige dag beneden in de huiskamer uit te vechten. Een volle fles ´the four roses´ was een prachtig wapen in deze ongelijke strijd. Bertha Hamstra en Peter Gruis waren onverslaanbare spoken geworden en bleven Brandbergen uur na uur vals uitschateren achter de doffe ruiten van hotel Zeezicht. Ieder uur groeiden hun schimmen onder de dampen van de bijtende alcohol en hun lachen veroorzaakte felle pijnscheuten onder zijn schedeldak naarmate hij dieper in de nacht rondzwierf door zijn eigen huiskamer, langs zijn boekenkast, de dranktafel, het toilet en de asbak. Het laatste dat Brandbergen zich wist te herinneren was een ongelukkige val tegen de rand van het glazen bijzettafeltje dat hij vorig jaar nog tijdens de loterij bij ´Zo heeft Meu Gerre het gewild´ gewonnen had. Marja was ongerust en haastig naar beneden gekomen, had hem liefdevol toegestopt en zijn wond afgedept. Vanmorgen had ze hem teder toegefluisterd dat hij maar op de bank moest blijven liggen. Zij was in een wit schort de slagerij ingegaan om op deze drukke zaterdag zijn werkzaamheden over te nemen, Brandbergen achterlatend met een droge keel en een hoofd vol hamers.
De voorzitter zette zijn voeten op de grond en werkte zich, afzettend op zijn handen vol zweet, af op de bank. Waarom verstomde het gelach niet, hoe kwam het dat zijn frustraties aangaande zijn vermeende afgang van gisteren niet wegvloeiden maar groeide in zijn nerveuze verbeelding? Hoe moest dat vanavond gaan? Met een ferme zwier zwaaide de deur, die de woonkamer met de ambachtelijke slagerij verbond, open. Marja kwam binnen met een paar biljetten van vijftig euro om deze te wisselen. `Ik hoor ze voortdurend lispelen Berend…´
In een flits had Brandbergen al zijn aandacht hervonden. `Waarover hoor je ze lispelen en wie zijn ´ze´?´
´Ach zo´n beetje elke donateur die vanmorgen de weekendboodschappen kwam doen fluisterde over jouw aanwezigheid bij hotel Zeezicht terwijl je spelers aan het acteren waren. Mensen verzinnen er ook zo graag van alles bij. De nieuwe regisseur zou jouw toneelgezelschap ´te min´ gevonden hebben en er met Bertha van Spel op de Wagen gierend van het lachen in Zeezicht op gedronken hebben. Ach, ik kan er zo moe van worden…´ Ze schudde meewarrig haar hoofd, wisselde de bankbiljetten en stormde de slagerij weer binnen waarvan ze de deur hard achter zich dicht mepte. Ze bedoelde het lief, ze dacht Berend met deze woorden bij te vallen maar het maakte haar man echter opnieuw onzeker en later zelfs driftig. Hij stak een zoveelste sigaar op en in plaats van de schimmen te ontwijken keek hij Bertha en Peter via zijn eigen spiegelbeeld voor de ruiten recht in hun gezicht. Ineens groeide bij Berend Brandbergen het niet te ontwijken besef dat er iets drastisch moest gebeuren. De belangstelling veinzende vakgenoten, die zich in wezen niets anders ten doel stelden dan het neerhalen van andere toneelgezelschappen die ook een poging wilde wagen met iets groots en onvergetelijks te komen, waren nu te dicht op Berend zijn huid gaan zitten! Hij had zich gisteren teveel laten meeslepen door hun venijnige en kwetsende woorden. Hij had zich laten uitdagen en was meegegaan in hun spel! De eilandbewoners roddelden in zijn eigen slagerij over zijn verregende afgang en zagen in hem een verliezer in plaats van de leider van hun almaar groeiende gezelschap. Alle status die Brandbergen zeer secuur, toneelproductie na toneelproductie, had opgebouwd zou binnen vierentwintig uur door een paar aanstellerige amateurtoneelsletten worden afgebroken en teruggebracht tot de proporties van een oude poppenspeler uit de vorige eeuw! Glashelder zag Brandbergen zijn degradatie bij het volk, zijn volk, onder ogen en zijn teleurstelling vocht zich door zijn tintelende en roodgekleurde huid een weg naar buiten. Met zijn brede slagersvuist sloeg hij het vorig jaar gewonnen bijzettafeltje aan gruzelementen. Tussen zijn brede vingers smeulde een sigaar die hem niet meer smaakte. Brandbergen zou wraak gaan nemen. En wel vandaag!

H o o f d s t u k I I I
De ingelaste bestuursvergadering

De douchebeurt betekende welhaast een spirituele reiniging, evenals het grondige scheren daarna. Brandbergen hees zich in zijn beste pak, besproeide zijn gelaat met de duurste eau de cologne en de das die hij zich theatraal omknoopte was als een hoog gehesen vlag in de top van het pronkschip van een vloot van grote omvang. Het bloed pompte extatisch door zijn nauwe aderen en met een bezetenheid van een verliefde schooljongen dook de voorzitter door zijn boekhouding. Met behulp van het rekenmachientje op zijn mobiele telefoon had hij het snel uitgerekend. Brandbergen ging viereneenhalf duizend euro vrijmaken voor een nieuwe regisseur. Als een jonge kat, spelend met een bolletje wol, dook hij door de laatste editie van het theatervakblad ´Voetlicht´. Met natte vingertoppen bestreek hij de advertenties van net afgestudeerde regisseurs. Brandbergen lette op twee details; hun gediplomeerdheid en hun woonplaatsen… Amsterdam!
´Goedemorgen, u spreekt met Brandbergen, voorzitter van de toneelvereniging VAN Vlieland. Graag zou ik u willen inhuren voor een regieopdracht waarbij ik uw honorarium met duizend euro zou willen verhogen. Wij zijn een jonge…´
Langzaam maar zeker, zijn bankafschriften in zijn binnenzak voelend, sloeg Brandbergen op hol. Met zijn winst uit de ambachtelijke slagerij zou hij vandaag zijn vernedering gaan afkopen. Hij belde, hij faxte, verstuurde en ontving e-mail om ten slotte al het bewijs aangaande de aanstelling van een heuse theatervakman uit Amsterdam uit te printen en bij zich te steken. De messen waren uitgezocht, geslepen en klaar om getrokken te worden. Zelfverzekerd stak de voorzitter een nieuwe Cubaan op terwijl hij zijn fanatieke blik in de wandspiegel opving en een zware last van zich af begon te vallen. Als een aangeschoten en vervolgens stervend beest verminderde de schande. Hij hoefde zijn tot kadaver verworden vernedering alleen nog stevig te vertrappen. Brandbergen installeerde zich behaaglijk naast de telefoon en belde achtereenvolgens de vice-voorzitter en de secretaris van zijn vereniging. Tussen de uitgeblazen rookpluimen ontstond een steeds enthousiaster verhaal waarin Berend secuur uitlegde welk gevaar er in de onbeschoft in de pauze weggelopen regisseur stak. Bovendien had dit eruit gezien als een complot met ´Spel op de Wagen´, de club waar zij zich nu eindelijk eens van moesten zien te bevrijden, wilden ze de leden en zichzelf volop de ruimte geven om als theatergezelschap verder te groeien. Daarom ook zou het heel slim zijn om in plaats van het veel geld en tijd vretende Waddenconcours de voorjaarsproductie uit te breiden met een aantal voorstellingen op locatie, groot aangepakt qua decor en reclame. Er zouden advertenties in de regionale kranten geplaatst kunnen worden en billboards neergezet door de gehele provincie… Dit zou een enorme stimulans zijn voor de hele vereniging om nieuwe, grotere uitdagingen op te pakken en te voltooien. Brandbergen zijn verhaal groeide en groeide. Zijn bezwangerende monoloog bracht een ruisende stilte aan de andere kant der lijn. Een stilte die Berend voor respect en bewondering hield. Hij overdonderde zijn collega´s in deze ingelaste telefonische vergadering van het dagelijks bestuur als een illusionist die voor zijn publiek een compleet lichaam in een rookwolk laat verdwijnen. Brandbergen zakte steeds iets verder onderuit in zijn riante fauteuil en liet zijn armen breed uitzwaaien, zich verheugend op het hoogtepunt van deze dag. De gesprekken die hij vervolgens kon gaan voeren met Peter Gruis en Bertha Hamstra. Stamelend beaamden de vice-voorzitter en de secretaris Brandbergen zijn woorden. Ze gingen akkoord, begrepen wat hij bedoelde, zouden het er nog over hebben… Maar de voorzitter wist genoeg. Het was geregeld! En met de glimlach van een overwinnaar liet hij de hoorn weelderig op de haak vallen en ging hartstochtelijk op zoek naar de notitie van het mobiele nummer van zijn inmiddels ontslagen regisseur.

`Peter Gruis´
´Ah, goedemiddag Peter. Met Brandbergen…´
´Met wie…?´
´Brandbergen. Zou ik vanmiddag vijf minuten van je tijd mogen roven? Ik heb iets zeer dringends met je te bespreken. Het gaat over je nieuwe regie. Vijf minuten is genoeg hoor… Waar ben je nu?´
´Ik ben nog steeds in hotel Zeezicht, er viel gisteren iets voor waardoor ik dringend weg moest. Daar wilde ik je juist vanavond, wanneer ik samen met ´Spel op de Wagen´ opnieuw zou komen kijken, excuses voor maken. Het spijt me. Kijk, Bertha is een oude kennis van me die nieuws had over de scheiding van een vriendin die dringend op zoek is naar…´
Maar Brandbergen hoorde de zich excuserende regisseur al niet meer, laat staan dat hij de smoes van Hamstra van een avond eerder doorhad. Brandbergen begon te gloeien van alle nederige woorden die tot hem kwamen. Maar de meeste opwinding werd veroorzaakt door een haarscherp beeld dat op het netvlies van de voorzitter verscheen als een parel in een oester. Gruis en Hamstra zouden alle twee terugkeren… Sterker nog: Ze waren nog op het eiland! Vanavond, in het hol van de leeuw! Tegenover donateurs, publiek, leden… Hoe mooi kon het tij binnen vierentwintig uur ten goede keren!
´Het was natuurlijk nooit onze bedoeling om zomaar onbeschoft de voorstelling te verlaten. Ik kijk uit naar vanavond en wilde je even duidelijk laten weten dat…´
`Natuurlijk, ik begrijp het. Geen enkel punt. Nee, dan spreken we elkaar vanavond. Peter, mag ik jou dan nu een hele fijne middag wensen? Laten we vanavond tijdens de traditionele slotborrel in Zeezicht het glas heffen op een voor ons beiden geslaagde toekomst!´
Er groeide een grijns die dieper lag dan de zwaarste frons van een avond eerder. Met pijn in zijn kaken verbrak Brandbergen de verbinding, zich verheugend op de tweede voorstelling. Maar vooral op zijn aankondiging vooraf!

H o o f d s t u k I V
De tweede voorstelling

Het Spiegeltheater rook weer als een nieuwgeborene en met een rechte rug stapte Brandbergen, veel vroeger dan dat men aanwezig had moeten zijn, met ferme passen de blinkende hal binnen waar de versieringen weer even vrolijk als de dag ervoor de nieuwe binnenkomers hartelijk begroette. De bonte versieringen vielen des te meer op omdat het theater volledig uitgestorven leek. Brandbergen wandelde naar de bar waarachter geluidsman Ron zichzelf een kopje koffie stond in te schenken. Toen Ron naar Brandbergen keek was het duidelijk dat deze de voorzitter nog niet verwacht had. Het zou te ver gaan om te zeggen dat Ron geschrokken was maar helemaal op zijn gemak was hij niet.
´Is er nog niemand?´ Ten overvloede tuurde Brandbergen nog even om zich heen en wierp een blik in de lege zaal waar de kuipstoeltjes weer geduldig stonden te wachten.
´Eh… Nee, nou ja… Kijk, er is geloof ik een korte bespreking gaande in het vergaderzaaltje en ik heb opdracht van Theo om nog even wat extra microfoons voor en achter het toneel te plaatsen… Spel op de Wagen vond een en ander toch nog wat onverstaanbaar en bovendien wilde Theo die woordentwist in de keuken, die uit het eerste bedrijf, in de zaal laten horen… Maar goed, tja… Ik weet niet wat er te bespreken valt maar…´ Met een gezicht waarop veel pijnlijke irritatiepunten te zien waren zwaaide Berend de door Ron en Theo ter harte genomen kritiek van Spel op de Wagen weg in het luchtledige. In de muisstille barruimte klonk eerst een dof geruis… Waar moest de club over vergaderen zonder hem, Brandbergen, als voorzitter? Net op het moment dat het bij Berend weer akelig begon te jeuken en hij de temperatuur voelde stijgen besefte hij zich dat het iets met een verrassing te maken moest hebben… Harpen overspeelde de ruis en engelengezang vulde de verbeelding van de gerehabiliteerde voorzitter. Natuurlijk! De club was hem aan het voordragen als erelid! Brandbergen zou vanavond, na afloop van de voorstelling, de penning van erelid omgelegd krijgen… Zijn portret zou in de hal naast zijn illustere voorgangers komen te prijken… En het mooiste was dat Bertha Hamstra en Peter Gruis in de zaal zouden zitten! Zou Brandbergen een gereserveerde plek voor hen beiden aanbieden op rij één? Hij zag het allemaal glashelder voor zich: Vanavond, bij de afsluitingsborrel in hotel Zeezicht, zouden traditioneel regisseur en voorzitter om en om op het biljart de club toespreken en bedanken. Een ritueel waarbij menig lid door ontroering en alcohol toch al regelmatig tegen een huilbui opliep maar dat vanavond, na Brandbergens huldiging, natuurlijk helemaal zou moeten gaan ontaarden in één grote liefkozende omarming waarbij de Spiegel zich weer door en door familie zou voelen. Kon die avond mooier worden afgesloten dan met het moment waarop de voorzitter nog éénmaal het biljart zou beklimmen, een rondje zou geven en uitleg zou doen over de nieuwe regisseur uit Amsterdam en het immense budget dat er vrij zou komen voor de voorjaarsproductie? Brandbergen dacht van niet! Het ´gouden masker´, een attribuut dat elke regisseur na een productie traditioneel op deze avonden over droeg aan de volgende regisseur, zou Brandbergen zelf maar in ontvangst nemen…
Maar nu moest hij snel weg. Het zou de pret toch wat drukken wanneer één der leden Brandbergen hier door het gebouw zou zien lopen terwijl ze druk doende waren een leuke verrassing in elkaar te draaien. Nee, Brandbergen moest weg. Hij kon hier nu niet zijn.
´Ron, ik zie je vanavond jongen. Persoonlijk vond ik de kritiek van Spel op de Wagen niet terecht maar buitengewoon sterk dat jij dat weer zo goed oppikt. Grandioos kerel!` Met het uitdelen van een joviale schouderklop aan Ron vertrok Berend Brandbergen uit het Spiegeltheater. Zachtjes sloop hij, onderweg naar de uitgang, langs de vergaderzaal. Heel even, angstig om betrapt te worden, legde hij een kort moment zijn oor te luister. Hij ving flarden op, losse woorden als ´lidmaatschap´ en ´voorzitter´. Brandbergen wist dat het goed zat en liep naar buiten waar een stralende zon de wolken had weggejaagd en haar bundels over het kabbelende Wad strooide.



Die avond had Berend bij binnenkomst de spanning onder de leden al gevoeld. Men bekeek hem met glazige blikken waarachter een ´geheim´ schuilging. De gevierde voorzitter liet zijn uitbundigheid niet groter worden dan zijn standaard enthousiasme en wenste iedereen persoonlijk veel succes, beklopte ruggen, zoende wangen, prees de cake en de inzet van het vrijwillige barpersoneel. Het publiek bij de tweede voorstelling, het echte ´zaterdagavond publiek´ genoot niet alleen bij Berend maar bij de hele club de voorkeur. En met een glimmende glimlach begroette Brandbergen dan ook opgewekter dan een avond eerder het welkome publiek. Hij had een satanisch genoegen gesmaakt toen hij Peter Gruis, Bertha Hamstra en haar leden plaats had zien nemen op rij één. Volkomen kalm en uitermate tevreden posteerde de voorzitter zich die avond achter de microfoon voor zijn welkomstwoord. Het publiek hing aan zijn lippen, het was doodstil. Hij loofde het publiek van gisteren om hun gulle lach en daarmee ook de cast van ´Een schat van een buste´ voor hun verrassende, vlotte en komische spel. Dat ging nog wat beloven voor vanavond… Maar nu, en hier liet de voorzitter een subtiele stilte vallen, brak het moment aan waarop hij zich het meest verheugd had. Tegenover een vol theater zou hij een paar woorden aan de toekomst willen besteden… Zijn blik boorde hij bij Gruis en Hamstra naar binnen… ´Na een kort overleg met mijn dagelijks bestuur hebben wij vandaag besloten de voorkeur te geven om een nieuwe regisseur, te benoemen voor de voorjaarsproductie, wat dit jaar werkelijk een enorme expeditie belooft te gaan worden…´ Brandbergen zijn hersenen radarde de grenzen van het toelaatbare en het besprokene met zijn collega bestuurders in een rap tempo af. Hij wist dat hij met de volgende woorden niets onwaars zou zeggen maar ergens voelde hij dat de adrenaline het begon te winnen van zijn realiteitszin. Hij was een vlak opgegaan waar hij niet meer vanaf kon, hij moest zich overgeven aan de jungle waarin hij zichzelf had losgelaten: ´…Wij zien af van de diensten van Peter Gruis. Dat komt niet omdat wij ons niet thuis zouden voelen bij zijn Griekse klussen op de middelbare scholen in Groningen maar meer omdat we het ´hedendaagse´ van onze theatercultuur willen injecteren met de nieuwste experimenten uit onze hoofdstad. Vanmiddag hebben wij een afgestuurde regisseur, die kan bogen op een succesvolle stage bij toneelgroep Amsterdam, met veel plezier en verwachting weten te contracteren. Zo´n enorme professionele injectie brengt natuurlijk ook kosten met zich mee. Wat dat betreft, fijn publiek en trouwe donateurs, is er goed en slecht nieuws te vertellen. Helaas gaan wij dit jaar het ons theaterfestival, het befaamde Waddenconcours, overslaan…´ Bij deze woorden schoten de pupillen van het gelaat van Bertha Hamstra. Ze verkleurde en bracht het programmaboekje naar haar mond. Er werd gesmiespeld op rij één, er was paniek. ´Wij weten dat wij diverse gezelschappen, die al reeds begonnen zijn met hun repetities, hiermee ernstig teleurstellen. Toch hopen wij, en verwachten wij, dat zij in hun cultureel centrum of parochiehuis op één der eilanden mogen rekenen op de belangstelling die zij anders hier, in ons Spiegeltheater, ook genoten zouden hebben. Wij zullen als liefhebbend gezelschap uiteraard graag van de partij zijn! En dan nu het goede nieuws… Door dit festival een jaartje over te slaan maken wij geld vrij voor unieke decorstukken en zouden we zelfs locatietheater kunnen gaan brengen. En nu zal ik u een primeurtje verklappen, wij overwegen zelfs de stadsschouwburg van Leeuwarden te huren om zo ons theater wat verder in de provincie op te mogen voeren. Welnu, lief publiek, wij gaan aanvangen met onze najaarsklucht. Terug naar het heden want, hoezeer wij ons ook op de nabije toekomst verheugen, vanavond willen wij u laten lachen! En zeker ook de mensen die gisteren, wegens vervelende omstandigheden, de voorstelling helaas vroegtijdig moesten verlaten´. Met geveinsde vriendelijkheid knikte Brandbergen naar zijn opponenten op rij één die druk bezig waren te bekomen van het zojuist vernomen nieuws. Deze laatste opmerking was natuurlijk een meesterzet. Spel op de Wagen zou zich wel heel erg belachelijk maken wanneer ze het in hun hoofd haalde om nog een keer vroegtijdig het theater te verlaten om in de haven de avondboot te nemen. ´Wij wensen u veel plezier bij ´Een schat van een buste!´
Brandbergen nam plaats achterin de zaal. Het zaallicht doofde, geroezemoes verstierf en met een langgerekte zucht opende zich het gordijn.



De gulle lach had in het eerste gedeelte royaler gegolft dan gisterenavond. De stemming in de zaal was van een unieke uitbundigheid geweest. Brandbergen dook na afloop van het eerste gedeelte de kleedkamer in om Theo Karstens te complimenteren met de uitstekende vondst om achter het toneel microfoons neer te zetten. De dialoog die zich in de keuken afspeelde was nu, beter dan gisterenavond, zeer goed te verstaan geweest. Het harde geluid had zelfs het komische effect behoorlijk versterkt en een aantal dankbare lachsalvo´s opgeleverd. Ook nu weer merkte Berend dat de cast gespannen was door zijn aanwezigheid. Enige leden trokken zich zelfs terug op het toneel om zich daar, zogenaamd, nog even in hun tekst te verdiepen. Berend gaf een vlugge zoen aan de grimeuse en maakte zijn complimenten voor de mooie koppen die hij had mogen bewonderen. Tintelend van vreugde wandelde Brandbergen opgewonden door de hal, op weg naar de bar. Brandbergen wist dat hij gezien werd en in het verduisterde café nam hij de diverse handen, die hem door donateurs werden toegestoken, gretig aan. Nu was het zijn beurt om zich eens venijnig achter in de bar te posteren. Uiteraard aan de tafel bij Gruis en de leden van Terschelling! Met een vol blad bier zette hij zich luidkeels groetend bij hen. ´Zo mensen, neem nog even wat van mij voordat we doorgaan met het tweede deel. Vordert jullie productie eigenlijk een beetje Bertha?´ Het was enkel bloed dat Brandbergen wilde zien vloeien! En dat was ook wat hij te zien kreeg. Bertha was bleek en haar halsslagader trilde van ingehouden woede. Gruis keerde beledigd zijn rug naar hem toe en trachtte met een nonchalant kuchen zijn vernedering te ontlopen. De pijnlijke stilte kwam even tot leven toen men Ron door de speakers het testsignaal hoorde uitspreken. Terwijl er wat microfoons open en dicht getrokken werden klonk Ron zijn ritmische tellen als een komische act. Brandbergen liet een grinnik los en sprak het gezelschap toe: `Die Ron, goude gozer is dat hoor! Tot het laatst toe blijft hij schaven aan zijn perfectie! Hij heeft sinds kort ook een alarmsysteem op zijn domeintje gelegd hè? Peperdure apparaten heeft hij daar staan! Nee… Ron, daar moeten wij heel zuinig op zijn…´ Maar nadat het tellen was opgehouden bleef er een hol gezoem klinken. Het was waarschijnlijk de microfoon die Theo achter het decor gebruikte om de twistende echtelieden uit het stuk de zaal in te brengen. Ron schakelde echter het alarm van zijn technische vertrek in en liep richting de toiletten. Brandbergen wilde net aanstalten maken om Ron op de openstaande microfoon attent te maken toen hij de stemmen van Karin, de huishoudster en penningmeester tegen een medespeelster hoorde spreken. De microfoon stond vol open en het volume van de boxen niet minder. Gezichten bogen zich boven hun glazen naar de zaal waar de dialoog vandaan kwam. Wenkbrauwen gingen de hoogte in, adem werd ingehouden en voetstappen verstomde. Niemand wilde in de bar een woord van het privégesprek missen. Een gesprek waarvan de sprekers dachten dat het er één onder vier ogen was.
´Nou, nou, nou, wat is die Brandbergen toch doorgedraaid! Vanmiddag tijdens die ingelaste ledenvergadering dacht ik nog: Wat wrang om Berend te royeren op zo´n dag als vandaag. Maar nu… God, we zijn geloof ik net op tijd…´
´Het is één grote egotrip Karin, heus… Hij is nergens anders druk mee dan zijn eigen gezicht te showen. Och, hij was me toch beledigd gisteren nadat hij met Spel op de Wagen gesproken had…´ Maar dit was niet de stem van een medespeelster, dit was de stem van Theo Karstens! Zweet zette zich in Brandbergen zijn nek, hij kreeg bijna geen lucht en zijn ogen begonnen te prikken. Hij stond aan de grond genageld en voelde hoe een denkbeeldige heimachine hem met ieder gesproken woord verder de grond insloeg. Carla liet haar mandje met lootjes vallen en de munten die ze al binnen had rolde klinkend over de tegels van de bar. ´Zonder het bestuur te raadplegen een beetje een regisseur binnen halen. Hij denkt volgens mij dat we hem erelid gaan maken… Ik zou zo blij zijn als onze vergadering van maandag achter de rug is. Hoe eerder hij nu weg is hoe beter. Echt waar, dat welkomstwoordje… Één grote laffe aanval op Gruis en Hamstra… Beschamend was het. We zijn Waddenvrienden onder elkaar!´
´En maar beslissingen nemen. En hij kan er niks van hoor, helemaal niks! We dachten dat we hem buitenspel hadden door hem het voorzitterschap te geven… Man wat was ik blij dat die houtenklaas geen rollen meer kreeg… Nooit tekstvast… Maar het is alleen maar erger geworden…´ Vanuit zijn ooghoeken zag Brandbergen een nerveuze Carla, die nu de lootverkoop definitief uit handen had gegeven, als een speer op het techniekhokje af sprintten, op jacht naar de geluidsschakelaar. Natuurlijk had Carla er geen idee van dat het alarmsysteem ingeschakeld was waardoor de smadelijke dialoog luid overschreeuwd werd door het schelle loeien van de alarmbellen. De gezichten van de mensen veranderde in verwrongen smoelwerken en de handen vlogen naar de oorschelpen om het pijnlijke geluid buiten te houden. Het indringende geloei maakte rondom de boze woorden een kwaadaardige omlijsting.
Het geluid viel weg. Ron had eindelijk in de gaten gekregen wat hier gaande was, had de toiletten verlaten, was geshockeerd teruggerend en had uiteindelijk de geluidsschakelaar gevonden. Brandbergen moest verstappen om niet achterover te vallen. Zijn fraaie stropdas zat hem veel te strak. Net op het moment dat hij zich van het gezelschap om zich heen los wilde maken doemde Hamstra voor hem op. Ze leek groter geworden, haar ogen waren reusachtig gegroeid en ze legde een strakke hand om zijn schouder. ´Ik wens jou heel veel sterkte Berend! Ik geloof dat jij een hele lastige vergadering tegemoet gaat maandag. Als je ooit besluit nog eens lid van een toneelvereniging te worden, kom niet bij ons aan Berend. Blijf alsjeblieft op dit eiland!´
De bel voor de tweede aanvang klonk als een luchtalarm. De schok vermomde zich en de hik schoot samen met een flinke scheut maagzuur in Brandbergen zijn mond. Hij sloot zijn ogen terwijl de zaaldeur dichtging. De voorstelling ging verder en Berend sloop, kroop bijna, met een strakke maag richting uitgang. Hij moest maar eens gaan. Gewoon wat lopen, wat frisse lucht. Het was droog buiten en Brandbergen wandelde. Steeds sneller wandelde hij. Via het strand, op weg naar huis.

© Rik van Schaik 2003
hetspiegeltheater@rikvanschaik.nl
www.rikvanschaik.nl


Er zijn geen reacties op deze tekst.


Het plaatsen van reacties kan alleen als u ingelogd bent. Klik hier om naar de inlogpagina te gaan.


Copyright © 2002-2018 Geoffrey Reemer en René Claessens